KİMDİR? - NİKOLA TESLA: GELECEĞİ İCAT EDEN ADAM
Alternatif Akımın Mucidi, Kablosuz Enerji Vizyoneri ve Tarihin En Sıradışı Dahisi
Alternatif Akımın Mucidi, Kablosuz Enerji Vizyoneri ve Tarihin En Sıradışı Dahisi
Nikola Tesla, 10 Temmuz 1856'da Avusturya İmparatorluğu sınırları içindeki Smiljan köyünde (bugünkü Hırvatistan) Sırp bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Olağanüstü bir hafızaya ve zihinsel canlandırma yeteneğine sahipti; tasarladığı makineleri kağıda dökmeden önce zihninde çalıştırıp test edebiliyordu. Graz Politeknik Enstitüsü'nde fizik ve matematik okudu, ancak kumar bağımlılığı ve geçirdiği bunalımlar nedeniyle okulu bitiremedi.
Bir süre Avrupa'da telgraf şirketlerinde çalıştıktan sonra, 1884 yılında cebinde sadece 4 sent ve ünlü mucit Thomas Edison'a yazılmış bir tavsiye mektubuyla Amerika Birleşik Devletleri'ne göç etti. Edison'ın New York'taki şirketinde mühendis olarak çalışmaya başladı. Ancak Edison'ın verimsiz Doğru Akım (DC) sistemini düzeltmek için yaptığı çalışmalara karşılık vadedilen 50.000 dolarlık ödülün "Amerikan mizahından anlamıyorsun" denilerek ödenmemesi üzerine şirketten istifa etti.
2. Akımlar Savaşı ve Alternatif Akımın Zaferi
Tesla, Edison'ın yanından ayrıldıktan sonra kendi şirketini kurdu ve yüksek voltajlı, uzun mesafeli enerji iletimi için mükemmel olan Alternatif Akım (AC) sistemini, çok fazlı motorları ve jeneratörleri geliştirdi. Bu patentleri satın alan sanayici George Westinghouse, Tesla ile iş birliği yaparak Edison'a karşı tarihe geçen "Akımlar Savaşı"'nı başlattı.
Edison, AC sisteminin tehlikeli olduğunu kanıtlamak için sokak hayvanlarını halkın önünde elektrik vererek katletti; hatta ilk elektrikli sandalyeyi AC akımıyla tasarlayarak kara propaganda yaptı. Ancak Tesla'nın AC sistemi, 1893 Chicago Dünya Fuarı'nı aydınlatarak ve ardından Niagara Şelalesi'nde kurulan dünyanın ilk hidroelektrik santralinde kullanılarak savaşı kesin olarak kazandı. Alternatif akım, modern dünyanın elektrik altyapısını oluşturan ana sistem haline geldi.
Tesla'nın en büyük hayali, tüm dünyaya elektriği kablosuz olarak, tamamen ücretsiz bir şekilde iletmekti. Bu amaçla Long Island'da ünlü mimar Stanford White tarafından tasarlanan 57 metre yüksekliğindeki Wardenclyffe Kulesi'ni inşa ettirdi. Projenin finansörü zengin banker J.P. Morgan idi.
4. Diğer İcatları ve Keşifleri
Nikola Tesla, 700'e yakın patentin sahibiydi ve zamanının çok ötesinde fikirler üretti:
- Radyo: Marconi radyoyu icat ettiğini öne sürse de, ABD Yüksek Mahkemesi 1943 yılında Marconi'nin Tesla'nın patentlerini kopyaladığını onaylayarak radyonun mucidinin Tesla olduğunu tescilledi.
- Uzaktan Kumanda: 1898 yılında Madison Square Garden'da radyo dalgalarıyla kontrol ettiği bir oyuncak tekneyi yüzdürerek robotik çağın temelini attı.
- Tesla Bobini: Yüksek voltaj, düşük akım ve yüksek frekansta alternatif akım üreten, kablosuz aydınlatma deneylerinde kullandığı ünlü elektrik bobini.
| Yıl | Buluş / İcat | Modern Alandaki Karşılığı |
|---|---|---|
| 1888 | İndüksiyon Motoru | Sanayi motorları, elektrikli otomobiller (Tesla Motors) |
| 1898 | Radyo Dalgalı Teleotomasyon | Uzaktan kumandalı cihazlar, dronlar, robotik |
| 1901 | Kozmik Dalga Alıcısı | Radyo astronomisi, uzay dalgalarının tespiti |
Tesla, hayatı boyunca evlenmedi, hiç evi olmadı ve paraya hiç önem vermedi; Westinghouse'un iflasını önlemek için milyarlarca dolar değerindeki AC patenti telif anlaşmasını yırtıp attı. Yaşlandıkça obsesif kompulsif bozukluğu arttı; güvercinlerle konuşmaya ve mikroplardan aşırı korkmaya başladı.
Nikola Tesla, 7 Ocak 1943'te, 86 yaşındayken New York'taki New Yorker Oteli'nin 3327 numaralı odasında kalp yetmezliği sonucu yapayalnız ve borç içinde vefat etti. Ölümünün hemen ardından ABD hükümeti (özellikle FBI), "Ölüm Işını" gibi gizli silah projelerine ait belgeleri koruma altına almak amacıyla onun tüm dökümanlarına ve otel odasındaki notlarına el koydu. Bugün Tesla, modern dünyayı elektriklendiren, geleceğin teknolojilerini rüyalarında gören ve hak ettiği değeri ölümünden çok sonra alan en büyük bilim kahramanlarından biri olarak anılmaktadır.
